RDW: De mooiste reis is een niet-gemaakte reis

Anderen stimuleren alternatieve vormen van mobiliteit te overwegen is een langdurig proces van vertellen, verleiden, laten ervaren en overstag gaan. Het is een kwestie van een lange adem hebben en anderen voortdurend voorbeelden blijven voorschotelen. Dan merk je dat gedrag en keuzes gaan veranderen. De RDW spreekt uit ervaring.

Reclamemakers zweren er al jaren bij: herhaling is de kracht van de boodschap. Hoe vaker iets wordt herhaald, des te groter de kans dat het blijft hangen. Dat kan Linda van Dijk inmiddels beamen. Als vervoercoördinator bij de RDW regelt zij alles rond vervoer voor de medewerkers van de RDW, van huur- en leaseauto's tot mobiliteitskaarten en oplaadpunten voor de e-bikes. "Zelf overweeg ik eerst alle alternatieven, pas dan komt de auto in beeld. Die boodschap draag ik hier al ruim zeven jaar op allerhande manieren uit, en sinds een jaar of twee, drie met resultaat." Maar dat betekent ook dat zij de eerste vier jaar meer bezig was met zaaien dan oogsten. "Inderdaad had ik soms dat gevoel, maar ik was er ook van overtuigd dat het gezaaide tot goede vruchten zou leiden. En dat bleek ook na die eerste jaren ploeteren; diverse collega's werden de eerste ambassadeurs. Ze pakten bijvoorbeeld de trein en de ov-fiets, en gaven zo het voorbeeld aan anderen. Op dat moment wist ik: de sneeuwbal is aan het rollen."

Ervaren werkt beter
Om die reden haakte de RDW ook regelmatig aan op acties en campagnes die Bereikbaar Haaglanden en Rijnland organiseerde. Denk aan leen e-bikes, leen e-scooters en de campagne 'Op de fiets werkt (3x) beter'. "Maar naast een hoofdkantoor in Zoetermeer hebben we twintig vestigingen verspreid over het land. Bij elkaar zo'n 1.800 medewerkers. Die wilden we allemaal bereiken. Omdat de acties van Bereikbaar Haaglanden en Rijnland vooral regionaal gericht zijn, waren die niet altijd geschikt om aan deel te nemen. We lieten ons dus inspireren en zetten binnen de RDW zelf soortgelijke acties op. In de buurt van elke vestiging zochten we bijvoorbeeld een fietshandelaar waar we twee e-bikes huurden die medewerkers dan konden uitproberen. Alternatief vervoer ervaren werkt beter dan er alleen over vertellen."

Meer elektrisch rijden
Van Dijk merkt dat de acties gaan werken. "Er komen steeds meer collega's op een andere manier naar het werk. Registreerden we drie jaar geleden nog zo'n 100 duizend ov-kilometers per jaar, dit jaar passeren we met elkaar de miljoen ov-kilometers. Een andere ontwikkeling heeft betrekking op de elektrische auto. Deze wordt steeds populairder bij leaserijders. Dit jaar gaan we over de vijftig, in 2020 zitten we al ruim over de honderd leaserijders die elektrisch rijden. En het komt ook steeds vaker voor dat collega's, die in een conventionele leaseauto rijden, ons bellen om te horen of ze al kunnen overstappen. 'Mijn contract loopt nog twee jaar, maar kan ik niet nu al volledig elektrisch gaan rijden?' Voor die mensen proberen we dan oplossingen te vinden. Bijvoorbeeld de achtergelaten auto aan te bieden aan een collega die niet wil of kan overstappen op een elektrische auto. Omdat bijvoorbeeld in zijn gemeente nog geen laadpalen zijn. Die kan het leasecontract dan overnemen, terwijl we de ander aan het elektrisch rijden krijgen."

Medewerking van hoog tot laag
Ook collega Kees Oudendijk merkt die omslag. Oudendijk is naast Informatiemanager bij de RDW ook ambassadeur mobiliteit van Bereikbaar Haaglanden en Rijnland in Zoetermeer en tevens ambassadeur veiligheid. "De kern van mijn werk is het verbinden van strategie naar een stuk uitvoering. Binnen de divisie Toezicht en Beoordeling heb ik veel collega's met een leaseauto. De strategie van de RDW is dat alle RDW'ers in 2025 klimaatneutraal moeten rijden. Die strategie probeer ik te koppelen aan duurzame mobiliteit. Het is goed om te zien dat alle lagen binnen de organisatie daar hun medewerking aan verlenen. Zo werd bijvoorbeeld de fietsenstalling in Zoetermeer te klein. Om die te kunnen uitbreiden, moesten parkeerplaatsen van de directie wijken. Geen punt, die parkeren nu elders. Dankzij deze uitbreiding hebben fietsen met kratten meer ruimte, kunnen er meer scooters bij en is er ook een hele wand gemaakt met oplaadpunten voor e-bikes. Ook wordt binnenkort geïnvesteerd in nieuwe en meer douches voor collega's die met de fiets komen. De volgende stap is dat we deze acties voor onze vestigingen in Groningen en Veendam gaan bekijken."

Vergaderen per video
Klimaatneutraal gaan rijden is een mooie ambitie, maar draagt het bij aan de bereikbaarheid van de regio? Van Dijk vult aan: "We doen meer dan het stimuleren van elektrisch rijden. Thuiswerken is al jaren mogelijk bij de RDW. Daarnaast kunnen collega's ook eerder of later, dus buiten de spits, naar kantoor komen. En we hebben fors in videoconferencing geïnvesteerd. Recent hebben we de derde video-vergaderruimte in gebruik genomen. Ook in Groningen, Veendam en bij het APK Centrum Nederland in Zwolle vonden hiervoor uitbreidingen plaats. Video-vergaderen heeft niet alleen betrekking op bereikbaarheid, het bespaart ook veel reistijd. We kijken nu of verbindingen mogelijk zijn met locaties buiten de RDW en één op één video-vergaderingen. Alles om het reizen zoveel mogelijk te voorkomen. Want: de mooiste reis is een niet-gemaakte reis."

100.000 reiskilometers bespaard
Ook op dat gebied blijkt herhaling de kracht van de boodschap. "Tijdens eerdere, interne mobiliteitsdagen brachten we het vergaderen per video nog eens extra onder de aandacht", zegt Oudendijk. "Het gebruik van de video-vergaderruimtes hadden we zodanig op een wereldbol uitgezet dat we konden zien hoeveel keer een vliegtuig de aarde rond kon met onze niet-gereden kilometers. Normaal was dat twee keer rond de aarde: twee keer 40 duizend kilometer. Maar na deze mobiliteitsdagen steeg dat tot 2,5 keer de wereld rond. Overigens grepen we de vergaderingen ook aan om collega's per mail te interesseren voor de NS Business Card. 'We weten dat je nog geen NS Business Card hebt en zochten voor jou vergaderlocaties uit naast stations. We willen je dan vooral stimuleren met de trein te komen. Hier heb je een aanvraagformulier voor deze NS Business Card'. En dat in combinatie met de ov-fiets en ov-taxi. Zo'n actie helpt enorm."

Auto volledig op z'n kop
Bij de komende mobiliteitsdagen In Zoetermeer, Groningen en Veendam biedt de RDW weer een scala aan producten en -activiteiten aan waarmee RDW'ers alternatieve mobiliteitsvormen kunnen testen en ervaren. Van Dijk: "Er komt weer een fietsbus waarbij je jouw fiets kunt laten checken op zaken als licht, bandenspanning, remmen, verlichting enzovoorts. 'Band op spanning' biedt autorijders een band die bijgevuld wordt tot net boven de adviesspanning, en daarmee een zuiniger auto. Er komt een kantelsimulator die een auto volledig op z'n kop keert. Daarmee leer je hoe je bij een koprol snel en veilig uit de auto kunt komen. Verder zijn er onder meer workshops en promoot VVGN (Verkeersveiligheid Groep Nederland) e-Driver, het mobiliteitsprogramma dat medewerkers bewuster, veiliger en duurzamer laat deelnemen aan het verkeer. Kortom, een enorm breed scala dat het voor iedere medewerker interessant maakt om aan zo'n dag deel te nemen."

Brandstofverbruik verminderen
Het programma e-Driver biedt de RDW overigens al vijf jaar aan. "Een onderdeel hiervan is dat als je een nieuwe (lease)auto ontvangt je ook wordt uitgenodigd voor een rijles. Je gaat samen met een collega de weg op. Een instructeur gaat mee en leert je hoe zuiniger te rijden, ook met elektrische auto's. Daarnaast tipt hij je over allerhande slimme rijhulpjes in de auto, zoals adaptive cruise control en lane assist. RDW is een van de weinige organisaties die dit aanbiedt, terwijl zo'n training toch heel effectief is. Voor elke leaserijder bij RDW is dat zelfs verplicht. Via een nieuwsbrief krijgen zij bovendien elke zes weken een soort gaming-achtige module met drie vragen over verkeersveiligheid en/of duurzaamheid. Bij onze leaserijders zien we nu 20 procent reductie van de schadelast en 8 procent besparing van brandstof", aldus Oudendijk.

Kennis graag delen
"Als grotere werkgever in de regio die ook nog veel doet op het gebied van mobiliteit is de RDW een voorbeeld voor overheden en veel kleinere werkgevers. Omdat we intern zaken goed hebben geregeld, kunnen we dat mooi extern laten zien. We nodigen regelmatig belangstellende organisaties uit om een kijkje bij ons te nemen. Ook de mobiliteitsmakelaars van Bereikbaar Haaglanden en Rijnland vervullen daarin een belangrijke rol. Signaleren zij bij bedrijven behoefte en belangstelling, dan is de link met ons snel gelegd. En wij delen met deze organisaties graag onze kennis rond mobiliteit. Alles om met elkaar energieneutraal te gaan rijden en de bereikbaarheid van de regio optimaal te houden", aldus Van Dijk en Oudendijk.